ZAKONY RYCERSKIE W ŚREDNIOWIECZU
Praca magisterska Piotra Mowczko
Wstęp -
Rozdział I -
Rozdział II -
Rozdział III -
Rozdział IV -
Zakończenie -
Bibliografia
|
WSTĘP
Przedstawiona praca powstała pod wpływem moich zainteresowań historią średniowiecza, a w
szczególności zagadnieniem wypraw krzyżowych. Zainteresowanie moje ową problematyką datują się już
od pierwszych lat szkoły podstawowej. Dodatkowo do głębszego poznania owego zagadnienia skłoniła
mnie niezbyt imponująca literatura przedmiotu, szczególnie w języku polskim.
Średniowiecze - terminem tym określa się epokę trwająca od upadku Cesarstwa Rzymskiego,
czyli od końca V wieku n.e., do odkrycia przez Kolumba Ameryki w roku 1492. W tej trwającej 1000
lat epoce wydarzyło się bardzo wiele, moim zdaniem jednak, nic nie było tak ważne, jak wyprawy
krzyżowe.
Ich początek datuje się na rok 1095, czyli synod w Clermont, po którym wyruszyła pierwsza
krucjata. Koniec zaś umownie ustalony jest na rok 1291, czyli upadek ostatniej wielkiej twierdzy
krzyżowców z Ziemi Świętej. Czas pomiędzy tymi dwiema datami, tj. prawie 200 lat, był okresem
nieustających walk pomiędzy chrześcijanami, a muzułmanami. Wydarzenia, które miały miejsce w
owym okresie, wywarły tak wielki wpływ na historię, iż ich echo pobrzmiewa do dnia dzisiejszego.
Podczas trwania okresu krucjat śródziemnomorskich zmieniło się bardzo wiele i to w zasadzie
we wszystkich dziedzinach życia, poczynając od kultury i religii, poprzez życie codzienne, na
sztuce wojskowej kończąc.
Jedna z najciekawszych zmian, było podejście kościoła katolickiego do wojny. Wielcy
myśliciele chrześcijaństwa, żyjący w owym czasie, dali bowiem przyzwolenie na zabijanie w imię
wiary. Stało się motorem napędowym opisanych w niniejszej pracy wydarzeń.
Dzięki temu przyzwoleniu możliwe było także powstanie jednych z najciekawszych organizacji w
historii świata - zakonów rycerskich. Na pierwszy rzut oka wydaje się, iż połączenie owych dwóch
profesji tj. pobożnego mnicha z walecznym rycerzem jest niemożliwe. Połączenie owe jednak się
dokonało i to w zadziwiająco przemyślany i zorganizowany sposób.
Celem mojej pracy jest przedstawienie zagadnień związanych z zakonami rycerskimi. Skupię się
przede wszystkim na militarnej stronie owego zagadnienia. W tym miejscu chcę jednak zaznaczyć,
iż zamierzam tu poruszyć kwestie związane tylko z trzema największymi zakonami rycerskimi, tj.
Templariuszami, Joannitami oraz Krzyżakami. Wyboru tego dokonałem celowo, gdyż w zasadzie tylko
one brały aktywny udział w działaniach w Bliskim Wschodzie.
Poza wyżej wymienionymi zgromadzeniami istnieją oczywiście inne zakony rycerskie, niemniej
jednak centrum ich działalności znajdowało się poza Ziemią Świętą; W wypadku hiszpańskich
zakonów rycerskich, tj. Alcantara i Calatrava był to półwysep Iberyjski. W przypadku Kawalerów
Mieczowych czy Braci Dobrzyńskich był to rejon morza Bałtyckiego.
Pisząc Ziemia Święta, mam tu na myśli nie tylko Jerozolimę, lecz także wschodnie wybrzeże
morze Śródziemnego, ciągnące się od Konstantynopola, poprzez Antiochie aż po Egipt.
W poniższej pracy postaram się przedstawić wszystkie aspekty, które miały wpływ na sprawność
bojową zakonów rycerskich, poczynając od ich struktury i organizacji, poprzez trening, a kończąc
na opisie używanego przez nich uzbrojenia. Praca moja podzielona jest na cztery rozdziały.
W pierwszym rozdziale starałem się przedstawić ogólne tło epoki, genezę wypraw krzyżowych
oraz ich przebieg i skutki. W dalszej części tego rozdziału opisałem zagadnienia związane z
powstaniem trzech największych zakonów rycerskich oraz ich historię. W opracowaniu tego
rozdziału bardzo pomocne były mi następujące dzieła: tom drugi "Historia kościoła" napisanej
przez M. D. Knowles, D. Obelensky[1] , "Historia powszechna średniowiecza" autorstwa B.
Zientary[2] , "The Crusades 1095 - 1274" napisaną przez D. Nicole i R. Hook[3], "Dzieje
Zakonu Krzyżackiego w Prusach" M. Biskupa i G. Labudy[4] oraz "Zakon Krzyżacki a powstanie
państwa pruskiego" K. Górskiego[5]. Duża pomocą było mi także monumentalne, trzy tomowe dzieło
S. Runcimana pt. "Dzieje Wypraw Krzyżowych"[6].
Rozdział drugi jest próbą opisania organizacji i struktury wyżej wymienionych zakonów.
Poruszam w nim także zagadnienia związane z rekrutacją do zakonów rycerskich, motywacja nowo
wstępujących oraz warunkach ich przyjęcia. W dalszej opisuje także zagadnienie treningu wojsk
zakonnych. Do napisania tego rozdziału skorzystałem z następujących dzieł: "Reguła Zakonu
Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie" w tłumaczeniu J. Turpindy[7], "Knight
Hospitaller" D. Nicolle[8], "Knight Templar" H. Nicholson[9].
Kolejnym rozdziałem jest rozdział traktujący o uzbrojeniu, jakie było używane przez zakony
rycerskie. W tej części mojej pracy chciałem przybliżyć czytelnikowi zagadnienia związane z
rodzajem używanego uzbrojenia, zarówno ochronnego, jak i zaczepnego, zmian, jakie zachodziły w
nim czasie oraz ich specyfiki. Poruszam tu także problem związany z końmi, ich rodzajem i
pochodzeniem. W jednym z podrozdziałów jest także przedstawione zagadnienie ubioru, jakie
obowiązywało braci w zakonach rycerskich. Wykorzystałem do tego następujące dzieła: "The Knights
of Christ" autorstwa T. Wise[10], "Zarys dziejów uzbrojenia w Polsce" W. Dziewanowskiego[11],
"Słownik uzbrojenia historycznego" pod redakcją M. Gradowskiego i Z. Żygólskiego jun.[12],
"Broń w dawnej Polsce" Z. Żygólskiego[13] oraz "Rycerze Średniowiecznej Europy Łacińskiej" F.
Kusiaka[14].
W rozdziale czwartym przedstawiłem problematykę związaną z taktyka i strategią stosowana
przez powyższe zakony. W dalszej części tego rozdziału starałem się przybliżyć czytelnikowi
strukturę i organizacje armii islamu, z którymi zmagały się siły krzyżowców podczas trwania epoki
wypraw krzyżowych. Do napisania tej części pracy w dużej części wykorzystałem dzieło pt.
"Arab Historians of the Crusades" opracowane przez F. Gabrielli[15] oraz "Armies of the
Crusades" autorstwa T. Wise[16] . W rozdziale tym wykorzystałem także część pozycji
wymienionych przy opisywaniu literatury do poprzednich rozdziałów.
Pomimo, iż starałem się jak najlepiej przedstawić powyższe zagadnienia, praca moja nie
wyczerpuje tego, jakże szerokiego i interesującego tematu, który w dalszym ciągu wymaga wielu
badań.
---------------------------------------
[1] M. D. Knowles, D. Obelensky, Historia kościoła, t.II, Warszawa 1988.
[2] B. Zientara, Historia powszechna średniowiecza, Warszawa 2000.
[3] D. Nicole, R. Hook, The Crusades 1095 - 1274, Londyn 1986.
[4] M. Biskup, G. Labuda, Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach, Gdańsk 1986.
[5] K. Górski, Zakon Krzyżacki a powstanie państwa pruskiego, Wrocław - Warszawa - Kraków -
Gdańsk 1977.
[6] S. Runcieman, Dzieje Wypraw Krzyżowych, t 1-3, Warszawa 1983.
[7] Reguła Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, Tł. J. Turpinda,
Malbork 2002.
[8] D. Nicolle, Knight Hospitaller, t. I, Oxford 2004.
[9] H. Nicholson, Knight Templar, Oxford 2004.
[10] T. Wise, The Knights of Christ, Oxford 2004.
[11] W. Dziewanowski, Zarys dziejów uzbrojenia w Polsce, Warszawa 1935.
[12] M. Gradowski, Z. Żygólski jun., Słownik uzbrojenia historycznego, Warszawa 1998.
[13] Z. Żygólski, Broń w dawnej Polsce, Warszawa 1982.
[14] F. Kusiak, Rycerze Średniowiecznej Europy Łacińskiej, Wrocław 2002.
[15] F. Gabrielli, Arab Historians of the Crusades, Kalifornia 1997.
[16] T. Wise, Armies of the Crusades, Londyn 1978.
|
|
